भारतातील सर्वात मोठ्या कला आणि संस्कृती शिखर परिषदेचा समारोप*
एक अनोखी शिखर परिषद जिथे कलाकार सादर करतात, शिकतात आणि आत प्रवास करतात.
बेंगळुरू, प्रतिनिधी: ९४ वर्षीय वीणा वादक श्री आर विश्वेश्वरन यांना ‘कला सारथी पुरस्कार २०२५’ मिळाल्यामुळे प्रेक्षकांनी त्यांना उभे राहून दाद दिली; उस्ताद झाकीर हुसेन यांना आदरांजली वाहण्यासाठी भारतातील पहिल्या व्यावसायिक तबलावादक अनुराधा पाल यांचे अप्रतिम तबला सादरीकरण; दिल्ली दरबारचे सुफी गायक वुसत इक्बाल खान यांचे भावनिक सूफी गायन; आघाडीची मराठी अभिनेत्री प्राजक्ता माळी हिचा मंत्रमुग्ध करणारा नृत्य सादरीकरण; आणि कलाकार आणि या दैवी सांस्कृतिक जल्लोषाचे प्रवर्तक, जागतिक मानवतावादी गुरुदेव श्री श्री रविशंकर यांच्यातील हृदयस्पर्शी संभाषण –अशा प्रकारे, ‘भाव-द एक्स्प्रेशन्स समिट २०२५’ ची तिसरी आवृत्ती अनोख्या समारोपाला आली कारण प्रेक्षकांनी कला, संगीत, नृत्य आणि भारतातील विविध शास्त्रीय आणि लोककला परंपरांचा आनंद घेतला.
“ही एक कला आहे की तुम्ही एक चांगला आस्वादक बनू शकता आणि जेव्हा तुम्ही एखाद्या कलेचे कौतुक करू शकता तेव्हाचजेव्हा तुम्ही तणाव आणि चिंतांपासून मुक्त असता,” गुरुदेव कलाकारांशी त्यांच्या संभाषणात म्हणाले, “जेव्हा आपण एका आवाजात पूर्णपणे बुडून जातो तेव्हा मन शांत होते.”
आर्ट ऑफ लिव्हिंगच्या माध्यमातून चाळीस वर्षांहून अधिक काळ गुरुदेवांच्या दृष्टीनं जगाला दाखवून दिलं आहे की “कला ही एक व्यासपीठ असू शकते.जे सर्व वंश, लोकसंख्या, वयोगट, आवडी आणि दृष्टिकोनातील लोकांना एकत्र आणते, ”श्रीविद्या स्वरूपमी, वर्ल्ड फोरम फॉर आर्ट अँड कल्चर यांनी प्रेक्षकांना सांगितले.
“वसुधैव कुटुंबकम” या भावाच्या मूळ तत्वज्ञानाचा पुनरुच्चार करताना, वुसत इक्बालने ते शेअर केले.गुरुदेवांची शिकवण त्यांच्या सुफी गुरुंच्या शिकवणीशी अगदी सारखीच होती, “संपूर्ण जग एक कुटुंब आहे, हेच आम्ही सुफी मानतो, प्रेम हा सर्वात विश्वासार्ह धर्म आहे.”
कला आणि परफॉर्मन्स आणि अध्यात्माची सुंदर सांगड घालण्यात शिखर यशस्वी ठरले हे या वर्षाचे वैशिष्ट्य होते. प्रत्येक कामगिरी जिव्हाळ्याची होती,आणि आर्ट ऑफ लिव्हिंग इंटरनॅशनल सेंटरच्या शुद्ध आणि उच्च उर्जा वातावरणात सर्व कलाकारांनी ध्यानधारणेद्वारे त्यांच्या आंतरिक प्रवासाचा पाठपुरावा करण्यासाठी, तसेच सुदर्शन क्रियाचे शक्तिशाली श्वास तंत्र शिकण्यासाठी वेळ काढला.
“भावाने मला एक वेगळं जग दाखवलं,” पद्मश्री मंजम्मा जोगठी यांनी सांगितलं.ध्यान केल्यानंतर मला खूप आनंद झाला. गुरू (गुरुदेव श्री श्री रविशंकर) यांनी कलाकार, उपासक आणि कलेचे संरक्षक यांना एकत्र केले. हे समानतेचे व्यासपीठ होते. मला खूप आनंद झाला की एक अद्भुत घटना घडली, जिथे जात आणि लिंगाच्या आधारावर कोणताही भेदभाव नाही. मी दुसऱ्या देशात असल्याचा भास झाला.मला जे वाटले ते मी शब्दात व्यक्त करू शकत नाही.”
या वर्षी, प्रत्येक समुदायातील कला आणि कलाकारांसाठी जागा तयार करण्यात आली होती आणि या शिखर परिषदेत ट्रान्सजेंडर समुदायाच्या योगदानाचा गौरव करण्यात आला, ज्यांनी भारताच्या कालातीत सांस्कृतिक फॅब्रिकला समृद्ध केले आहे.आर्ट ऑफ लिव्हिंगने 500 कलाकार, 30 नृत्य, संगीत आणि कला प्रकारांना एकत्र आणून, भारतातील सर्वात मोठे लाइव्ह परफॉर्मन्स ‘सीता चरितम’ सादर केले. उत्पादन 180 देशांमध्ये प्रवास करेल आणि रामायणाच्या 20 हून अधिक आवृत्त्यांमधून काढलेली एक अद्वितीय स्क्रिप्ट दर्शवेल,ज्यामध्ये विविध देशी भाषांमधील गाण्यांचाही समावेश असेल.
गुरुदेव श्री श्री रविशंकर, पद्मविभूषण डॉ. सोनल मानसिंग यांच्या श्लोकांच्या पठणात दीपोत्सवाने महोत्सवाची सुरुवात झाली; कथ्थक गुरू मनीषा साठे यांच्याप्रमाणेच मच थिएटरमध्ये क्रांती घडवणारे पद्मश्री ओमप्रकाश शर्मामान्यवर उपस्थित होते. यावेळी आंध्र प्रदेशातील हरिकथेच्या सूत्रधार पद्मश्री उमा माहेश्वरीही उपस्थित होत्या.
यावर्षीच्या 600 कलाकार, दिग्गज आणि नवोदित कलागुणांच्या विविधतेचा गौरव करून, भारत सरकारचे पर्यटन आणि सांस्कृतिक मंत्री श्री.गजेंद्रसिंह शेखावत यांनी या मेळाव्याला ‘कलाकार आणि कला साधकांचा कुंभ’ असे संबोधले.
000000
